محاسبه ساده تلرانس مکانیکی | راهنمای کاربردی برای صنعتگران
به روز رسانی شده در ۱۴۰۵/۳/۲۱ زمان مطالعه 10 دقیقهتلرانس یعنی بازهی مجاز تغییر اندازه یک قطعه که باعث اختلال در مونتاژ، عملکرد، یا ایمنی نمیشه.
مثلاً وقتی روی نقشه مینویسی:
Ø20 ±0.05
یعنی قطر مجاز قطعه میتونه بین ۱۹.۹۵ تا ۲۰.۰۵ میلیمتر باشه.
چرا تلرانس مهمه؟
✅ باعث میشه قطعهها قابل تولید باشن
✅ هزینه تولید پایینتر میاد (دقت خیلی بالا = گرونتر)
✅ از رد شدن قطعه تو QC جلوگیری میکنه
✅ عملکرد و مونتاژ قطعات رو تضمین میکنه
روش محاسبه ساده تلرانس
برای محاسبه، میتونی از دو رویکرد استفاده کنی:
1. روش مستقیم (مقدار ثابت)
اگر خودت قراره تلرانس تعریف کنی، میتونی بهصورت عددی مقدار بدی:
مثلاً:
| اندازه قطعه | تلرانس پیشنهادی |
|---|---|
| 1 تا 10 mm | ±0.1 mm |
| 10 تا 50 mm | ±0.2 mm |
| 50 تا 100 mm | ±0.3 mm |
| بیشتر از 100 mm | ±0.5 mm |
✅ این روش ساده و قابل فهمه برای کارگاهها و نقشهکشهای عمومی.
2. استاندارد ISO (نظام تلرانس IT و سیستم پایه H7/g6)
تو طراحی مهندسی حرفهای، از سیستم IT و کلاسهای H7/h6 استفاده میشه.
مثلاً:
Ø20 H7 یعنی سوراخ باید در بازهای باشه که استاندارد ISO برای H7 تعیین کرده
g6 برای محور، کمی کوچیکتر طراحی میشه تا در سوراخ H7 جا بگیره (برای مونتاژ لغزشی)
📌 این روش دقیقتره ولی نیاز به جدول داره.
یه مثال واقعی
فرض کن یه شفت باید تو یه بوش جا بخوره، ولی نه لق بزنه، نه سفت باشه.
قطر اسمی شفت = 20 mm
انتخاب میکنی: شفت g6، بوش H7
با جدول ISO درمیاد:
شفت: 19.972 – 19.978 mm
بوش: 20.000 – 20.018 mm
🔧 نتیجه: شفت راحت داخل بوش میره، بدون لقزدن.
با ثبت نام در تکصان، دقیقتر از همیشه باشید
سوالات متداول
اگه تلرانس نزنم چی میشه؟
کارگاه تلرانس رو خودش فرضی در نظر میگیره؛ که معمولاً یا لق درمیاد یا سفت. نتیجه: هزینه اضافه، دوبارهکاری یا مردودشدن قطعه.
تلرانس خیلی تنگ خوبه؟
نه لزوماً. تلرانس تنگ = ابزار دقیقتر، ماشینکاری زمانبر، هزینه بالا. فقط وقتی لازم باشه ازش استفاده کن.
چطور بدون جدول ISO تلرانس بزنم؟
اگه کار عمومی کارگاهیه، از جدول سادهی ±۰.۱ یا ±۰.۲ میلیمتر استفاده کن.
بیشتر سوال دارید؟ از هوش مصنوعی تکصان بپرسید!
منابع: استاندارد ISO 286 برای تلرانس هندسی / جدولهای مرجع H7/g6 از شرکت Mitutoyo و SKF