راهنمای خواندن تلرانسهای هندسی (GD&T)
به روز رسانی شده در ۱۴۰۵/۳/۲۱ زمان مطالعه 5 دقیقهتلرانسهای هندسی (GD&T) بخش مهمی از نقشهکشی صنعتی هستند که به ما میگویند قطعه باید با چه دقت و مشخصاتی ساخته شود. این نشانهها، اگر درست خوانده نشوند، ممکن است باعث ساخت اشتباه قطعه یا رد شدن آن در کنترل کیفیت شوند.
تلرانس هندسی چیست؟
تلرانس هندسی یا GD&T مخفف "Geometric Dimensioning and Tolerancing" است و بیانگر محدوده مجاز انحراف یک ویژگی هندسی مانند صاف بودن، هممحوری، یا عمود بودن است.
چگونه علائم GD&T را بخوانیم؟
۱. فریم کنترل (Feature Control Frame)
جعبهای شامل سه بخش:
نوع تلرانس (مثل Ⓣ برای تختی، Ⓦ برای گردی)
مقدار تلرانس (مثلاً ۰٫۰۵ mm)
مبنا یا مرجع (مثل A، B، یا C)
۲. شناسایی مبناها
حروف A، B، C و... مبناهای مرجعاند. مثلاً سطح A باید ثابتترین سطح در اندازهگیری باشد.
۳. درک هر نوع تلرانس
| علامت | نوع تلرانس | کاربرد |
|---|---|---|
| Ⓣ | Flatness | تختی سطح |
| Ⓦ | Circularity | گرد بودن مقطع |
| Ⓢ | Straightness | راستی یک خط یا سطح |
| Ⓜ | Maximum Material Condition | شرط مادهی ماکزیمم |
۴. تفسیر با ابزار اندازهگیری
باید از تجهیزات دقیق مانند CMM یا گیجهای مخصوص برای بررسی مطابقت قطعه با تلرانس مشخصشده استفاده شود.
سوالات متداول
آیا GD&T فقط در صنایع پیشرفته استفاده میشود؟
خیر. حتی در تولید قطعات ساده، GD&T میتواند از رد شدن در کنترل کیفیت جلوگیری کند.
فرق بین Flatness و Straightness چیست؟
Flatness به کل یک سطح مربوط میشود، اما Straightness فقط به یک خط (مثلاً لبه یا محور) اشاره دارد.
سوال صنعتی دارید؟ از هوش مصنوعی تکصان بپرسید
منبع: ASME Y14.5 Standard